Karmienie piersią, a prace uciążliwe, niebezpieczne… Jakie prawa przysługują mamom wracającym do pracy?

Karmienie piersią, a prace uciążliwe, niebezpieczne... Jakie prawa przysługują mamom wracającym do pracy?

Karmienie piersią, a prace uciążliwe, niebezpieczne lub szkodliwe dla zdrowia. Jakie prawa przysługują mamom wracającym do pracy?

W większości artykułów, które pojawiają się w kontekście karmienia piersią, a pracy – poruszany jest temat przerw na karmienie piersią. To ważne uprawnienie, o którym warto mówić i pisać. Warto też rozmawiać o nim w kontekście nadużyć ze strony niektórych matek. Jednak dziś chciałabym zwrócić uwagę na inne zagadnienie prawne związane z karmieniem piersią i mające znaczenie w kontekście prawa pracy.

O tym, że istnieje szereg prac szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży, wie większość z nas. Nie wszyscy zdają jednak sobie sprawę, iż ten sam problem – tj. problem prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia dotyka również kobiet karmiących piersią.

Ciekawostka prawna?

Jakiś czas temu Komisja Europejska uznała nasze stare Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom za dyskryminujące.

Fakt, że wykaz prac wzbronionych odnosił się do wszystkich kobiet, a nie tylko tych będących w szczególnym stanie, był według Komisji sprzeczny z zasadą równouprawniania płci, które przewiduje dyrektywa 2002/73/WE1 mówiąca o równym dostępie kobiet i mężczyzn do zatrudnienia, kształcenia, awansu zawodowego oraz warunków pracy.

Aktualne rozporządzenie zawiera więc wykaz prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia dla kobiet znajdujących się w szczególnym stanie, tj. kobiet w ciąży lub karmiących dziecko piersią.

Regulacje zawarte w kodeksie pracy?

Zgodnie z art. 176 Kodeksu Pracy – Kobiety w ciąży i kobiety karmiące dziecko piersią nie mogą wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, mogących mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią. Wykaz prac, o których wyżej mowa znajduje się w rozporządzeniu. Zostały w nim wskazane prace:

1) związane z nadmiernym wysiłkiem fizycznym, w tym ręcznym transportem ciężarów;

2) mogące mieć niekorzystny wpływ ze względu na sposób i warunki ich wykonywania, z uwzględnieniem rodzajów czynników występujących w środowisku pracy i poziomu ich występowania.

Zgodnie z postanowieniami zawartymi w kodeksie pracy Rada Ministrów wskazując rodzaje prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia powinna kierować się aktualną wiedzą na temat wpływu warunków wykonywania pracy i czynników występujących w środowisku pracy na zdrowie kobiet, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią.

Wykaz określony w rozporządzeniu nie wymienia wprost rodzajów prac wzbronionych kobietom…

Wskazuje jedynie na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub uciążliwe, których istnienie lub przekroczenie będzie powodowało, że dana praca będzie uznana za wzbronioną.

Natomiast to obowiązkiem pracodawcy jest określenie, czy dana praca występująca w danym zakładzie pracy może być wykonywana przez kobiety w ciąży lub mamy karmiące.

Przykładowe zagrożenia dla mam karmiących piersią, które zostały wymienione w rozporządzeniu?

Warto zaznaczyć, że dla kobiet w ciąży przewidziano znacznie więcej zagrożeń niż dla mam karmiących piersią i jeśli ten artykuł czytają kobiety w ciąży – odsyłam do rozporządzenia, ponieważ na potrzeby tego artykułu wybrałam jedynie kilka przykładów prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia i są to przykłady związane jedynie z karmieniem piersią.

Pracami uciążliwymi, niebezpiecznymi lub szkodliwymi dla zdrowia kobiet karmiących piersią są :

Prace związane z wysiłkiem fizycznym i transportem ciężarów oraz wymuszoną pozycją ciała – np.:

  • ręczne podnoszenie i przenoszenie przedmiotów o masie przekraczającej 6 kg – przy pracy stałej; 10 kg – przy pracy dorywczej;
  • udział w zespołowym przemieszczaniu przedmiotów,
  • ręczne podnoszenie materiałów ciekłych – gorących, żrących lub o właściwościach szkodliwych dla zdrowia.

Prace w mikroklimacie zimnym, gorącym i zmiennym.

Prace narażających na działanie pola lub promieniowania elektromagnetycznego o częstotliwości od 0 Hz do 300 GHz oraz promieniowania jonizującego. Szczególnie – prace w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące określone w przepisach Prawa atomowego.

Prace w podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu, np.:

  • prace nurków,
  • prace w zbiornikach ciśnieniowych oraz wszystkie inne prace w warunkach podwyższonego lub obniżonego ciśnienia.

Prace w kontakcie ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi.

Prace w narażeniu na substancje chemiczne niezależnie od ich stężenia w środowisku pracy, np.:

  • czynniki chemiczne o znanym i niebezpiecznym wchłanianiu przez skórę,
  • leki cytostatyczne,
  • mangan,
  • syntetyczne estrogeny i progesterony;
  • prace lub procesy technologiczne, w których dochodzi do uwalniania substancji chemicznych, ich mieszanin lub czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym.

Prace grożące ciężkimi urazami fizycznymi lub psychicznymi, np.:

  • prace w wykopach oraz w zbiornikach i kanałach,
  • prace pod ziemią we wszelkiego rodzaju kopalniach,
  • prace w wymuszonym rytmie pracy (np. przy taśmie),
  • inne prace stwarzające ryzyko ciężkiego urazu fizycznego lub psychicznego, w tym:
  • gaszenie pożarów,
  • udział w akcjach ratownictwa chemicznego,
  • usuwaniu skutków awarii,
  • prace z materiałami wybuchowymi,
  • prace przy uboju zwierząt hodowlanych oraz obsłudze rozpłodników.

By móc skorzystać z ochrony prawnej – musimy poinformować pracodawcę o tym, że karmimy dziecko piersią…

Co więcej, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego – pracodawca przy zatrudnianiu kobiety przy pracach wymienionych w wykazie prac ma prawo żądania ujawnienia informacji, czy kobieta jest w ciąży lub czy karmi dziecko piersią a kobieta ma obowiązek udzielenia tych informacji.

Zgodnie z przepisami kodeksu pracy wniosek o wydanie zaświadczenia stwierdzającego przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę karmiącą piersią może złożyć także pracodawca.

Obowiązki pracodawcy i prawa kobiet karmiących piersią?

1) Obowiązek przeniesienia pracownicy do innej pracy.

2) Zwolnienie pracownicy na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.

3) Dostosowanie warunków pracy do wymagań określonych w przepisach (jeżeli przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy wynikają z orzeczenia lekarskiego).

4) Ograniczenie czasu pracy, w celu wyeliminowania zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy (jeżeli przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy wynikają z orzeczenia lekarskiego).

4) Prawo do dodatku wyrównawczego.

5) Prawo do dotychczasowego wynagrodzenia.

6) Po ustaniu przyczyn uzasadniających przeniesienie pracownicy do innej pracy, skrócenie jej czasu pracy lub zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy – pracodawca ma obowiązek zatrudnienia pracownicy przy pracy i w wymiarze czasu pracy określonym w umowie o pracę.

Przepisy Kodeksu Pracy:

179 § 1. Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pracy wymienionej w przepisach wydanych na podstawie art. 176 zakaz wykonywania niektórych prac przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią § 2, wzbronionej takiej pracownicy bez względu na stopień narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub niebezpieczne, jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a jeżeli jest to niemożliwe, zwolnić ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.

§ 2. Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pozostałych pracach wymienionych w przepisach wydanych na podstawie art. 176 zakaz wykonywania niektórych prac przez kobiety w ciąży lub karmiące piersią § 2 jest obowiązany dostosować warunki pracy do wymagań określonych w tych przepisach lub tak ograniczyć czas pracy, aby wyeliminować zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracownicy. Jeżeli dostosowanie warunków pracy na dotychczasowym stanowisku pracy lub skrócenie czasu pracy jest niemożliwe lub niecelowe, pracodawca jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy, a w razie braku takiej możliwości zwolnić pracownicę na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy.

§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio do pracodawcy w przypadku, gdy przeciwwskazania zdrowotne do wykonywania dotychczasowej pracy przez pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią wynikają z orzeczenia lekarskiego.

§ 4. W razie gdy zmiana warunków pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku pracy, skrócenie czasu pracy lub przeniesienie pracownicy do innej pracy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy.

§ 5. Pracownica w okresie zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy zachowuje prawo do dotychczasowego wynagrodzenia.

§ 6. Po ustaniu przyczyn uzasadniających przeniesienie pracownicy do innej pracy, skrócenie jej czasu pracy lub zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy, pracodawca jest obowiązany zatrudnić pracownicę przy pracy i w wymiarze czasu pracy określonych w umowie o pracę.

Jeżeli chodzi o temat karmienia piersią i praw kobiet w związku z wykonywaniem prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia…

… wydaje się, iż podałam Wam najważniejsze informacje – o rodzajach prac, prawach oraz obowiązkach pracodawców. Po więcej informacji odsyłam na stronę www.prawo-mamy.pl. Zapraszam również do odsłuchu podcastu o prawach matek w Polsce.

Podstawa prawna i bibliografia.

  • ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią.
  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy
  • Wewnętrzne regulaminy w zakładzie pracy.
  • Orzeczenie SN z 17.4.2007r., I UK 324/06

Autor: Joanna Rułkowska

Prawnik i redaktor naczelna internetowego czasopisma dla kobiet – Prawo Mamy. Zajmuje się prawami matek, czyli prawami, które pojawiają się w różnych obszarach życia i ciężko je odnaleźć oraz zrozumieć, osobom, które nie czytają codziennie ustaw. Przy współpracy z Fundacjami – organizuje szkolenia z prawa dla kobiet. Pracuje nad książką dla mam. Jej celem jest zwiększenie świadomości prawnej kobiet w ciąży.

Fot. źródło Pixabay

Share

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *